Balkanlarda Seyahat Eğilimi

Resort - Kısa süre öncesine kadar akraba ziyaretleri merkezli olan Balkan ülkeleri pazarı son dönemde Türkiye'nin yeni pazarlarından biri haline seldi. Daha önce Bulgaristan'dan 'soydaş', Romanya'dan 'kaçak işçi' gelirken, bu ülkelerden artık tatil amaçlı girişlerle Ege bölgesi ve Antalya'ya turist geliyor.

Balkan ülkelerinden Ege bölgesine daha çok gençlerin oluşturduğu kesim ucuz fiyat nedeniyle düşük sezonda gelirken, Antalya'yı daha çok aileler ve gelir düzeyi daha yüksek kesim tercih ediyor. Balkan pazarında gelişen Ege-Antalya rekabeti pazarı büyütüyor.

 

Bulgaristan, Romanya, Sırbistan, Bosna Hersek, Arnavutluk ve Sırbistan, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan ve Slovenya'nın oluşturduğu coğrafyayı kapsayan Balkan pazarı, son yıllarda sessizce yükseliyor.

 

Nüfuzları, gelir seviyeleri az olsa da Balkan pazarından gelenlerin sayısı her geçen gün artıyor. 2008'in son aylarında uluslararası alanda meydana gelen ekonomik kriz ile bir durgunluğa giren Balkan pazarı, 2010'da yeniden toparlanmanın sinyallerini veriyor.

 


Yeni Ve Gelişen Pazar

 

Türkiye'ye birçok ülkeden karayolu ile de gelinebilmesi nedeniyle Balkan ülkeleri, diğer pazarlardan farklı zeminde gelişiyor.
Yakın akraba ilişkilerinin de en yoğun biçimde yaşandığı Balkan ülkeleri bu özellikleriyle de Türkiye için diğer ülkelere göre avantajlara sahip bir pazar.
Başlangıçta özellikle Bulgaristan ve Romanya'dan Türkiye'ye otobüslerle tatile gelinirken, pazarın büyümeye başlamasıyla havayolu da devreye girdi.
Nitekim bazı ülkelerden Türkiye'nin değişik bölgelerine charter uçak seferleri kondu.

 


Düşük sezonda Ege

 

Balkan ülkelerinden Türkiye'ye karayolu ile gelinebilecek mesafede olan ülkelerden Bulgaristan, Romanya ve Sırbistan'dan otobüsle 18-22 saatlik bir yolculuktan sonra ağırlıklı olarak Kuşadası'na geliyordu,. Son dönemde Marmaris ve Bodrum'a gelenler de oluyor.

Gençler ağırlıkta

Balkan ülkelerinden Ege bölgesinde daha çok düşük sezonda gelenlerin büyük bölümü gençlerden ve öğrencilerden oluşuyor. Bu dönemlerde Balkan ülkelerinden gelen gençlerin otellerin önemli müşteri kitlesini oluşturuyor. Gelenler çevre turları ve gece eğlencelerine ilgi gösteriyor.

Yüksek sezonda Antalya

Ege bölgesinde erken sezonu ve düşük fiyatları tercih eden Balkan pazarı Antalya'da farklı bir karakter gösteriyor. Daha çok charter seferlerle Antalya'ya gelen turistler, Antalya'da temmuz, ağustos gibi yüksek sezonda 5 yıldızlı her şey dahil otelleri tercih ediyorlar.
Acente yetkileri, bu tür niş pazarların öneminin özellikle kriz döneminde ortaya çıktığına dikkat çekiyorlar. Lara-Kundu, Side Alanya ve Kemer bölgelerini tercih eden Balkan pazarından gelen turistlerin konaklama ortalamasının 10 günün üzerinde olması nedeniyle de gözde pazarlar arasında yer alıyor.

 

Balkan Pazarı için ne dediler?

 

ALİ KIRLI/ PENİNSULA TUR / BALKAN ÜLKELERİ EGE BÖLGESİ İÇİN ÖNEMLİ BİR PAZAR

 

"Romanya'da yapılan Fuara katıldık, l00'e yakın otelden 95'i Antalya otelleriydi. Marmaris, Fethiye'den otelci yoktu. Bunu düşünmek gerekiyor. Bu pazarlar trendi sürekli artan pazarlar, ama otelciler bu pazarı göz ardı ediyor."

 

Balkan pazarında çalışan önemli tur operatörlerinden biri olan Peninsula Tur'un Ege Sorumlusu Ali Kırlı, Ege Bölgesinin Balkan pazarını Antalya'ya kaptırdığını belirterek
Ege Bölgesi için Balkan pazarının önemli bir alternatifi olduğuna dikkat çekiyor. Egeli acentelerin ve otelcilerin Balkan pazarıyla ilgili çalışmalarını artırması ve tanıtım çalışmalarını desteklemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Kırlı sorularımızı yanıtladı.
Balkan pazarı Ege bölgesi için nasıl bir pazar?

Ege bölgesi için Balkan pazarı en önemli destinasyonlardan biriydi. Ama son 4-5 yıldır bu pazarımızı maalesef Antalya'ya kaptırdık. Her geçen yıl biraz daha düşüş var. Özellikle Romanya'dan. Romanya'dan Antalya'ya 20'ye yakın uçak varken, Bodrum'a iki uçak iniyor. Bu da Bodrum, Kuşadası, Didim ve Marmaris'e dağılıyor. Toplama baktığımızda geçen yıl Marmaris'e Balkan pazarından 40 bin kişi gelmiştir.
Bunların yüzde 30'u kendi araçlarıyla ve otobüslerle geliyorlar. Özellikle Romanya'dan gelenlerin yüzde 50'si kendi aracıyla geliyor.
Balkan pazarında hangi ülkelerle çalışıyorsunuz? Geçen yol bu pazardan toplamda kaç kişi getirdiniz?

Biz Balkan pazarında Romanya, Sırbistan, Bulgaristan, Makedonya gibi tüm ülkelerle çalışıyoruz. Charter dışında otobüstü operasyonlarda yapıyoruz.
Sırbistan'dan bir uçağımız var, diğer operatörlerin 2-3 otobüsü var. Bizim haftada Bulgaristan'dan bir uçak, bir otobüsümüz kalkıyor. Romanya'dan da tüm operatörlerin kullandığı iki uçak ve bir otobüsümüz var. Geçen yıl Balkan pazarından sadece Marmaris'e 3 bin civarında turist getirdik.
Oteller pazara nasıl bakıyor, onlarla işbirliğiniz oluyor mu?

Kırlı: Oteller Avrupa'ya göre Balkan pazarına çok daha yüksek fiyat veriyorlar. Aslında gelir düzeyleri göz önüne alındığında tersi olmalı.
Bu da bu pazara önem vermediğini veya bu pazara ilişkin bir strateji geliştirmediğini gösteriyor. Yapsalar burası çekim merkezi olurdu. 2010 için buralar bizim hedef pazarlarımız olmalı. Romanya'da yapılan fuara katıldık, 100'e yakın otelden 95'i Antalya otelleriydi.
Marmaris, Fethiye'den otelci yoktu. Bunu düşünmek gerekiyor. Bu pazarlar trendi sürekli artan pazarlar, ama otelciler bu pazarı göz ardı ediyor. Pazarlardaki kan kaybını önlemek için destek vermek gerekiyor. 

 

 

SERDAR AKAYDIN / AOUASUN: BALKANLAR, TÜRKİYE'NİN NİŞ PAZARIDIR
Balkan pazarında Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Romanya, Sırbistan, Makedonya ülkeleriyle çalışıyoruz. Gerek Çek Cumhuriyeti, gerek Slovakya'da, yüzde 20 civarında bir pazar payına sahibiz. Balkan pazarının sayılar itibariyle şu anda küçük bir pazar. Ama büyüyen gelişen bir pazar olarak Türkiye'nin niş pazarı olabilecek niteliklere sahip bir pazardır. Geçen yıl bu pazarlardan toplamda 25 bin kişi getirdik. Önceki yıllarla karşılaştırıp planlanan koltuk sayılarına baktığımızda 2010 yaz sezonunda, 2009 kişi sayıları düzeyinde bir sayıya ulaşacağımız görünüyor. Bu da 22-25 bin kişi arasında olabilir.
Balkan ülkelerinde bizim mevcut portföyümüzde ağırlıklı olarak sattığımız otel kategorisi yüzde 85 civarında 4 ve 5 yıldızlı. 3 yıldızı tercih edenlerin sayısı Çok az. Çünkü Antalya'ya gelir düzeyi yüksek olanlar geliyor.

 


ETHEM OKUDUR/AKAY TOUR: FARKLI ÖZELLİKLERİYLE GELİŞEN PAZAR
Balkan ülkelerinde 15 yılı aşkın bir süredir Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Arnavutluk, Bulgaristan, Sırbistan, Hırvatistan ve Macaristan pazanyla çalışıyoruz. Biz Antalya ağırlıklıyız ama Dalaman'a da turist götürüyoruz. Balkan pazarın 2008'e kadar gayet iyi gidiyor ve büyüyerek gelişiyordu, oldu. 2-2,5 aylık tatil periyodu 4-5 aya kadar uzamıştı. Bu pazarlardan Türkiye'ye gelişler mayıs ortasında başlayıp ekim ortasına kadar sürer..
Balkan pazarına bazı bölgeler alternatif gözüyle bakabilir. Anadolu turundan, mavi yolculuğa, Dalaman'dan Antalya'ya kadar bir çok kategoride ürünü veriyoruz. Buralarda yeni üründen çok, satışlarını kolaylaştıracağımız ve cesaretlendireceğimiz formüller ürettik.
Otellerden aldığımız erken rezervasyon fiyatlarına paket turlar koyarak cazip hale getirmeye çalıştık.

 


ERGÜN ÇUBUKÇU / 3E TRAVEL: PAZARDAKİ RAKİBİMİZ YUNANİSTAN VE BULGARİSTAN
Balkan pazarında Romanya ve Moldova pazanyla çalışıyoruz. Balkan pazarı önem kazandı.
Türkiye'de Antalya, Kuşadası, Bodrum, Çanakkale'yi tercih ediyorlar. Özellikle arabalarıyla gelenler Çanakkale'de duruyorlar. Kuşadası genellikle kendi arabalarıyla gelenlere hitap ediyor.  Yurtdışındaki operatörlerimizden otobüsle turist getirenler de var.
Otobüsle gelenlerde değil de kendi arabalarıyla gelenlerin sayısında artış var. Geçen yıl Antalya'ya toplam 21 bin kişi getirdik. Bu yıl Antalya dışında Kuşadası ve Bodrum'a şube açtık. Bu yıl Ege'ye de turist götüreceğiz.
Balkan ülkeleri açısından baktığımızda Yunanistan Türkiye'nin rakibi bu pazarda. Yunanistan'daki kriz Balkan pazarında bizi etkiler. Bulgaristan, Balkan ülkeleri için lokasyon olarak tercih edilir bir ülke. Bunun dışında hem Avrupalı hem Baltık ülkeleri hem de Rusya'dan turistlerin çok daha ucuz fiyata uçabilecekleri bir destinasyon olduğu için alternatif durumunda.

 


EDİZ ERGÜN / MİNA TRAVEL: SERVİS KALİTESİ EN ÖNEMLİ AVANTAJIMIZ
Geçen yıl Balkan ülkelerinden toplam 20 binin üzerinde turist getirdik. Bu pazarlar bizim için her zaman asıl pazarlar olmuşlardır. Ürün yelpazemizi geniş tutuğumuz gibi hedef pazarlarımızı da geniş tutmak zorundayız. Bu pazarlar zaten son 1015 yıldan beri var. Balkan ülkelerinden insanları Türkiye'ye çeken sebeplerin başında yakınlık ve kalite-fiyat dengesi geliyor. Bu yıl Sırbistan, Bosna ve Makedonya vatandaşlarına Schengen vizesinin kaldırılmasından sonra operatörler ilk defa İspanya'ya charter koydular. Bu nedenle özellikle zengin turistin bir kısmı oraya kaydı, ama yinede özellikle ailelerde fiyat ve kalite unsurundan dolayı yine de Türkiye tercih ediliyor. Balkan ülkeleri yeni yeni bazı otelciler için alternatif olma yolunda önem kazandılar. Bu pazarlara her zaman ihtiyacımız var ve elimizden geldiğince bu ülkelerden gelecek turistleri ülkemize kazandırmamız gerekiyor.

BULUT HARBELİOGLU / WELCOME TOURS: PAZARDA YELPAZEYİ GENİŞLETİYORUZ

Balkan pazarında çalıştığımız ülkelere haziran ayında Bosna Hersek'i de ekleyeceğiz.. Bu yıl tüm bölgelerden toplam 35 bin kişi getirmeyi hedefliyoruz.. Antalya'ya getirdiklerimiz Anadolu turlarına katılıyor. Şimdi Suriye turlarımıza da katılmaya başladı. Önümüzdeki yıl için Bulgaristan üzerinden Gürcistan ve Suriye tur planımız var. Önümüzdeki sene Macaristan ve Çek pazarına girmek için görüşmeler yapıyoruz.

 


İZZET ŞENTÜRK / CONSUL: 3 YILDIZLI TESİSLERE TALEP ARTTI
Biz Balkan pazarında 5 yıldır Bulgaristan ile çalışıyoruz. Bu pazarda geçen yıla göre bu yıl bir yükselme var. Geçen yıl 5 bin kişi getirdik, bu yıl 7-8 bin kişi getirmeyi hedefliyoruz. Daha çok orta gelirli kesim geliyor. Tatil için Antalya, Marmaris ve Kuşadası'nı tercih ediyorlar.
2008'de 4 ve 5 yıldızlı otelleri tercih ediyorlardı, ekonomik krizin etkisiyle talep 3 yıldızlı otellere kaydı. Otobüs ve uçak operasyonu yapıyoruz. Mesafe yakın olduğu için otobüsle gelenlerin sayısı daha fazla ve bu sayı giderek artıyor. Turlar, haftada 4 otobüsle başlayıp 10 otobüse kadar çıkıyor.
Bulgaristan'ın kendi sahilleri de var, ama onların sezonu erken bitiyor. O nedenle eylül ve ekim aylarında Türkiye'ye yoğunlaşma oluyor.

 


SERDAR DEMİRKAN / AKDEM TURİZM: KRİZDE PAZAR 2008İN GERİSİNE DÜŞTÜ
Biz Balkan pazarında; Macaristan, Romanya ve Slovenya'da varız. Çeşitlilik açısından önemli bir pazar. 2009'da Türkiye'ye diğer pazarlarla birlikte toplam 161 bin 792 kişi getirdik. 2010 için de 194 bin ile 200 bin arasında bir hedefimiz var. Geçen yıl balkan ülkelerinden getirdiğimiz kişi sayıları şöyle oldu: Romanya'dan 5716, Slovenya'dan 3945, Slovakya'dan 3704, Macaristan'dan 1601 ve Sırbistan'dan 671 turist. Bu pazarlar ekonomik kriz nedeniyle henüz normale dönmedi.
Özellikle Romanya gibi ülkelerde kriz hâlâ devam ediyor.Krizin etkisiyle büyüyen pazar 2008'in düzeyine geriledi. Balkan ülkelerinde Türkiye'nin rakibi Yunanistan, Mısır ve Tunus.
Yunanistan'da fiyatların düşmesi bizi olumlu etkilemeyecektir. Fiyat önemli tercihlerde. Konaklama ortalaması 10 gün. Ege'ye de operasyon yapıyoruz.
Romanya ve Bulgaristan'dan otobüsle ve kendi arabalarıyla gelenler çok.

 


TAYFUN SERBEST / TEZ TOUR: BÜYÜME VE GELİŞMEYE AÇIK BİR PAZAR
Biz Bulgaristan, Moldovya, Romanya, Sırbistan pazarlarıyla çalışıyoruz.
Ağırlıklı Akdeniz'e operasyon yapıyoruz.
Balkan pazarı büyümeye ve gelişmeye açık bir pazar. AB'ye girmesiyle birlikte bu pazarların gelir düzeyleri arttığı için turizm açısından hareketli pazarlar haline geldiler. Bulgaristan ve Romanya'dan kendi aracıyla tatile gelme eğilimi çok yüksek. 'Dönüş deponuz bizden' gibi promosyonlar yapıyoruz.
Biz yapmıyoruz ama bölgeye otobüsle ciddi bir geliş var ve bunlar ağırlıklı 3 yıldız ve 4 yıldızlı otelleri tercih ediyorlar. Ege'de Kuşadası çok öncelikli, ardından Marmaris'i tercih ediliyor. Ege'de geçen yıl 10 bin kişi ağırladık. Bu yıl yüzde 40 artış hedefledik.
Türkiye'nin rakiplerinden biri Sırbistan ve Bulgaristan ve Romanya. Ama sezonları çok kısa. Kriz nedeniyle Yunanistan'ı fiyat indirmesi o ülkeye talebi artırabilir.
Bir de AB üyesi oldukları için kendi içlerinde çok rahat seyahat edebiliyorlar.

İLKER İLHAN/LEMAR TURİZM: OTOBÜSLE GELENLER CİDDİ POTANSİYEL

Balkan pazarında Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Sırbistan ve Makedonya ile çalışıyoruz. 21 yıllık bir firmayız. Son yıllarda bölgemizde revaçta olan ve büyümekte olan bir pazar. Balkan pazarı otobüs ve uçakla gelenler olarak ikiye ayrılıyor.
Bulgaristan pazarında kendi araçlarıyla gelenler de çok. Mayıs sonunda okulların kapanmasıyla her yıl mezun öğrenciler adıyla geziye çıkıyorlar. O nedenle bu dönemde çok sayıda öğrenci geliyor.
Bu nedenle Balkan pazarı mayıs ayı gibi hareketleniyor.
Sırbistan ve Bulgaristan'dan uçakla gelenler de var. Örneğin Ege bölgesinde Sırbistan'a çok iyi 5 yıldızlı otel satılıyor.
Bulgaristan'a 3 ve 4 yıldızlı oteller satılıyor. Ancak otobüsle gelenler uçak operasyonlarına göre çok daha yoğun.
Fiyatlar yüksek olduğu için yüksek sezonda gelen sayısı daha az. Biz 2009'da Balkan pazarından 10 bin kişi getirdik. Bu yıl bu sayının üzerinde bir rakam hedefliyoruz.

 

AYSUN TERZİÇ/OKTOVA TOUR: BALKANLAR HEM PAZARIMIZ HEM RAKİBİMİZ 
Bulgaristan, Makedonya ve Sırbistan ile çalışıyoruz. Yalnızca Ege ve Güney Ege'ye operasyon yapıyoruz. Bu pazarda en büyük avantajımız araç. Yüzde 90'a varan bir kısım otobüsle geliyor. Çoğunlukla Bulgaristan'dan otobüsle Kuşadası'na geliyorlar. Oradan da Bodrum ve Marmaris'e kayma durumları oluyor. Bu Romanya için de böyledir.
Ama Romanyalılar otobüsten ziyade kendi araçlarını kullanıyorlar.
Düşük dönem, uygun fiyat ve birde okul dönemleri, örneğin 16-17 yaşlarındaki bu öğrenciler başlarında öğretmenleriyle birlikte mezuniyet gecesi veya turu adıyla minimum 3 gün, maksimum 5 gece konaklamalı bir şekilde geliyorlar.
Aldığımız bilgiye göre Marmaris'e gelen bu öğrencilerin büyük bir kısmı Yunanistan'a gidiyorlardı. Bu yıl sebebini tam bilmiyoruz ama bu gruplar Yunanistan'ı bırakıp bize yöneldi.
Dolayısıyla yüzde 20-25 artış var. Türkiye için gelişen pazar olan Balkanlar aynı zamanda bize rakip ülkelerin de olduğu bir pazar.

İLHAN ÖZTÜRK / POSEIDON TOUR: SEYAHAT EĞİLİMİ GELİŞEN BİR PAZAR
Balkan pazarında1997'den beri yüzde 95 oranında Bulgaristan ile çalışıyoruz. Bulgaristan orta ekonomik düzeyde pazar özelliklerine sahip.
Türkiye'ye yakınlığı nedeniyle otobüs seyahatini tercih ediyorlar. Geçen yıl Marmaris'e 5600 kişi getirdik. Bu yıl, Yunanistan'daki kriz Bulgaristan'a sıçradı ve kriz daha da belirginleşmeye başladı. O yüzden bu yıl, geçen yılla aynı rakamlarda kalsak da bizim için büyük başarı.
Kuşadası mesafe olarak daha yakın ve ekonomik olduğu için seyahat eden kitle de Kuşadası'nı tercih ediyor. Marmaris'i de çok seviyorlar fakat otobüsle Marmaris daha uzun mesafede olduğu için dezavantaj yaratıyor. Ağırlıklı 3 yıldızlı oteller tercih ediliyor.
4 yıldız alan da var ama 5 yıldız çok az. Yüzde 40'ı üç yıldız, yüzde 25'i dört yıldıza gider.

Galeri